Vanaf 1 januari 2024 is de Wet Kwaliteitsborging van kracht voor nieuwbouwprojecten zoals eengezinswoningen en eenvoudige bedrijfspanden (gevolgklasse 1). Vanuit de markt horen we veel verschillende meningen over deze wet. Daarom willen we dit onderwerp verder uitdiepen, met een speciale focus op de biobased sector en stro in het bijzonder. Omdat we veel met zelfbouwers werken, is dit onderwerp extra interessant. Wat betekent deze wet voor de zelfbouwer?

In dit eerste artikel gaan we in op de kwaliteitsborging: wat is het en wat betekent het voor strobouw? We gaan dit onderwerp niet in één keer volledig behandelen, maar verspreiden over meerdere artikelen.

Daarnaast willen we een aantal projecten volgen, zo nemen we jullie mee naar de praktijk. Jurgen Brugman van BBW Borging en Henk Veldmans van PlanGarant zullen hun inzichten delen. Zij stellen zich in de volgende artikelen persoonlijk aan jullie voor.

We volgen een zelfbouwproject in Voorhuizen waar Jurgen bij betrokken is, en een project dat door een aannemer wordt gerealiseerd. De komende periode nemen we jullie mee in de wereld van de kwaliteitsborger.

Mochten er naar aanleiding van het eerste artikel vragen zijn dan kunnen die gesteld worden aan Peter Davids ( peter.davids@vakgroepstrobouw.org). Wij kijken dan hoe we de vragen het beste kunnen beantwoorden.

Kwaliteitsborging door BBW Borging

In dit artikel leggen we uit wat kwaliteitsborging inhoudt en wat onze rol is m.b.t. innovatieve materialen.

Wat is kwaliteitsborging? 

Als kwaliteitsborgers hebben we een onafhankelijke en cruciale rol in het bouwproces om te zorgen dat bouwprojecten voldoen aan de gestelde kwaliteitseisen en wettelijke voorschriften. Dit proces omvat het opstellen van de risicobeoordeling van het bouwwerk, het nemen van beheersmaatregelen en het opstellen van het borgingsplan.  

Met daarbij de volgende taken:

• Toetsing en verificatie: We controleren of het ontwerp en de uitvoering van het bouwproject aan de technische eisen (Bbl).
• Inspecties op de bouwplaats: We voeren inspecties uit tijdens de uitvoeringsfase om ervoor te zorgen dat de werkzaamheden volgens plan verlopen en aan de kwaliteitseisen voldoen.
• Rapportage en advies: We rapporteren onze bevindingen en controleren of de bewijslast (die wordt aangeleverd door de aannemer) voldoet aan de gestelde eisen. 

Gelijkwaardigheid in strobouw 

Vooral innovatieve producten vallen nog niet onder een geharmoniseerde norm (geen CE- markering). Bij die producten zoals stro (lange vezel) kan gelijkwaardigheid toegepast worden. Gelijkwaardigheid betekent dat alternatieve maatregelen of oplossingen mogen worden toegepast zolang ze hetzelfde beschermingsniveau bieden als de voorgeschreven maatregelen. Als we dit niet kunnen aantonen met certificaten moet dit door middel van argumentatie en documenten worden bewezen. Ook kan er gedacht worden aan praktijktesten als bewijslast. We werken bij BBW Borging dan een checklist af, maar de betreffende eisen blijven altijd leidend.

Bij de toepassing van strobouw moet ervoor gezorgd worden dat stro als bouwmateriaal voldoet aan de eisen op het gebied van brandveiligheid, isolatie en duurzaamheid. Op dit moment is er alleen voor inblaasstro een gecontroleerde kwaliteitsverklaring bij BCRG beschikbaar voor de toepassing van korte vezels van 1 centimeter. 

Als de architect of initiatiefnemer een ander stroproduct wil gebruiken, zal de gelijkwaardigheid dus aangetoond moeten worden en beoordeeld moeten worden van o.a. brandveiligheid, vochtbestendigheid, veroudering en warmteweerstand. 

Bij toepassing van dragende strobalen wordt het nog iets ingewikkelder. Dit valt namelijk niet meer onder gevolgklasse 1² en moet je in overleg met de gemeente. De gemeente kan het project alsnog onder de kwaliteitsborging laten vallen. Dit kan voor aannemers het voordeel hebben dat je het maar één keer hoeft uit te leggen.

Conclusie:

Voor het toepassen van innovatieve producten is de samenwerking met een kwaliteitsborger essentieel  om ervoor te zorgen dat bouwprojecten voldoen aan de gestelde eisen en verwachtingen. Bij BBW Borging willen wij graag een steentje bijdragen bij het ondersteunen van innovatie en duurzaamheid in de bouwsector.  

1. De gelijkwaardige maatregel moet wel worden afgewogen tegen de oogmerken van het Bbl (4.2) waarborgen van de veiligheid, beschermen van de gezondheid, duurzaamheid en bruikbaarheid. Als een van deze oogmerken niet overeind blijft bij een oplossing, kan die oplossing geen gelijkwaardige maatregel zijn. Gelijkwaardige maatregelen zijn altijd project specifiek.
2. Het betreft een gelijkwaardige oplossing op het gebied van constructieve veiligheid, dat is uitgesloten van gevolgklasse 1. 

Het bericht kwaliteitsborging en strobouw verscheen eerst op Vakgroep Strobouw.

Gie Steenput was de moderator van het Strobouw Symposium en kondigde met vlotte overgangen de verschillende sprekers aan. CHRITH architects beet de spits af met een melding van de #vakgroepstrobouw. Christina Eickmeier vertelde enthousiast over hun ruime ervaringen met het bouwen met lokale materialen zoals stro en klei. www.chrith.com
Wouter Klijn had een interessante uitleg van de ins&outs van stro-inblaas-techniek en zijn innovaties op dat gebied. www.strobouwer.nl
Daarop haakte architect Servie Boetzkes mooi in. Met o.a. stro-inblaas-techniek verduurzaamde zijn bureau op innovatieve wijze sporthal De Roomley. www.atelierboetzkes.nl
Na deze presentatie heeft Wouter Klijn een demonstratie gegeven van inblaastechiek van zijn bedrijf.

Na de pauze was het de beurt aan de keynote spreker. Dat was niemand minder dan Schmidt Werner. Zijn atelier realiseert met groot succes kwalitatieve hoogstaande Strobouw-projecten in o.a. Zwitserland en Duitlsand. Aan de hand van mooie projectvoorbeelden nam hij de goed gevulde ADGO-collegezaal op de Cobbenhagenlaan in Tilburg mee in de strobouw-projecten van zijn bureau, www.atelierschmidt.ch

Niet elke dag kom je zoveel koplopers op het gebied van innovatieve bouwmethodes tegelijk tegen….Wat n gave dag was dit!

Tekst: Edwin Waelput, docent Bouwkunde, Avans Hogeschool

Het bericht Koplopers in innovatieve bouwmethodes op Symposium Strobouw Avans verscheen eerst op Vakgroep Strobouw.

Weggetjes zoals de Goudplevierweg en Paradijsvogelweg brachten ons bij bijzondere ontwerpen, waaronder bijvoorbeeld De Gele Toren en de Bolwoning. Al bij aankomst kwamen er ontwerp- en bouwtechnische vragen los. Hoe voorkom je thermische bruggen bij een staalconstructie? Hoe laat je een rond en zwaar gebouw op een soepele manier om zijn as draaien? Hoe drijf je dit mechanisch aan, lukt dat met een simpele fiets? Hoe wordt een stalen frame waterdicht gemaakt met biobased materialen als bamboe en kalk? Welke nieuwe duurzame materialen zijn beschikbaar en welke eigenschappen zijn interessant voor toepassing? Is er bij het ontwerp rekening gehouden met de CO₂-footprint? Zo ja, hoe?

In elke bewoonde woning werden we hartelijk ontvangen door bewoners, die spontaan en gastvrij hun eigen verhaal met ons deelden. Ook vaktechnisch gezien werd er volop van gedachten gewisseld en tijdens de geserveerde lokale lunch in de boerderijwinkel ging dit onverminderd door. Met de kick-off van de allereerste Vlaams- Nederlandse ALV van de Vakgroep Strobouw werd de dag afgesloten. Kortom, een dynamische dag vol nieuwe inspiratie, ontmoetingen en werkafspraken. Meer info over Oosterwold  Oosterwold Almere en Maak Oosterwold

Het bericht Biobased bouwen, in Oosterwold bruist het verscheen eerst op Vakgroep Strobouw.

Ben je geïnteresseerd in duurzame architectuur en wil je een inspirerend uitje beleven? Dan is er lets speciaals voor jou! Op zaterdag 11 november van 10.00 tot 12.00 uur ben je van harte uitgenodigd om de Ottenburg te verkennen, een buitengewoon project ontworpen door OR I 0 architecten.
Wat kun je verwachten… een unieke strobalen woning: Stap binnen in een prachtig huis, dat gebouwd is met strobalen, een milieuvriendelijk en energiezuinig materiaal dat de toekomst van duurzaam wonen vertegenwoordigt.

Meld je aan door een bericht te sturen naar info@orioarchitecten.nl of whatsapp 06 1448 7422
Na aanmelding en betaling ontvang je het exacte adres van de excursie.

Het bericht Ontdek Duurzaam wonen in Ottenburg Slijk Ewijk 11-11 verscheen eerst op Vakgroep Strobouw.

Het bericht Algemene leden vergadering 22-11 Almere verscheen eerst op Vakgroep Strobouw.

De Groene Draak, de Gele Toren, de Bolwoning…. niet zomaar wat termen, maar de namen van strobouw- hoogstandjes in Almere Oosterwold. Ben je nieuwsgierig naar de achtergronden van de architectuur van deze woningen, wil je proeven hoe het is om in deze inspirerende woonomgeving te wonen, en zou je zelf wel eens het binnenklimaat in zo’n woning willen ervaren, dan is de excursie naar Almere Oosterwold op 22 november a.s. je kans. Schrijf je snel in, en stuur een mail naar Peter.Davids@vakgroepstrobouw.org.  Het aantal plaatsen is beperkt, de kosten zijn voor leden 25 euro, voor niet-leden 30 euro. Lees hier meer Excursie Strogebouwen Almere 22-11

Het bericht Excursie 22-11 snuffelen in strogebouwen Almere verscheen eerst op Vakgroep Strobouw.

Het bericht Kom meepraten, kijken en ervaren wat jouw rol in de Flevolandse strobouwketen kan zijn! verscheen eerst op Vakgroep Strobouw.

Op donderdag 17 november organiseerde de Vakgroep Strobouw een excursie naar vier inspirerende strobalen gebouwen in Oost-Vlaanderen. Het was voor iedereen een eerste kennismaking met de kersverse nieuwe ‘NederVlaamse’ strobouw vereniging ‘Vakgroep Strobouw’. Strobouw enthousiastelingen leerden in een wondermooie setting de nieuwe bestuursleden kennen en kregen een uitgebreide uitleg bij de diverse projectbezoeken:

• Architecte Ilse De Swaef gaf toelichting over de bouw van haar eigen woning,
• In ‘De Blauwe Poort’ vonden de deelnemers een oase van rust tussen de rustgevende stro -en leemarchitectuur,
• In de (be)leefschool in Deinze heeft menig strobouwer een lesje geleerd,
• Bij de Biodynamische Wijnhandel is er afgesloten in stijl met een biologische wijn van eigen bodem.

Een uitstap met afsluiter goed voor mens, natuur en geest. Hieronder kan u een aantal sfeerbeelden bewonderen. We verwelkomen u graag op een van onze volgende activiteiten!  

Het bericht Excursie: De multi-inzetbaarheid van strobalenbouw verscheen eerst op Vakgroep Strobouw.

Een wereld te winnen
En zo gebeurde het. Begin mei dit jaar, werd de eerste ‘Makathon Biobased Design’ georganiseerd voor Nederlandse en Duitse studenten. Maar als het aan de organisatie ligt, kan dit uitgroeien tot een Europees evenement. Een belangrijke bijdrage voor het behalen van onze ambitieuze klimaatdoelstellingen is namelijk een gezamenlijke effort en tegelijkertijd simpel: bouwen met biobased materialen en dan met name strobouw. Een gebouw met hout en stro is namelijk CO2-negatief… en niet zo’n beetje ook. Het werkt letterlijk als CO2-opslag. CO2 dat tijdens het groeiproces door de plant is opgenomen blijft in het bouwmateriaal opgeslagen. Op die manier wordt de koolstof voor een lange tijd (de levensduur van het gebouw, 100 jaar of langer) vastgelegd en komt niet vrij in de atmosfeer. Het is nu nog een marginaal onderdeel van de bouwmaterialenwereld die traditioneel wordt beheerst door staal en beton, maar als het aan de organisatie ligt gaat dat veranderen. Er valt letterlijk en figuurlijk een wereld te winnen.

Klimaatdoelstellingen Parijs
Tot nu toe gaat het bij het tegengaan van klimaatverandering vooral om het verminderen van de emissies die gepaard gaan met het maken, transporteren en gebruiken van een product. Maar wat als gebouwen (of andere producten) niet alleen ’minder slecht’ zouden zijn, maar ook goed voor het klimaat, door te functioneren als CO2¬opslag? Met natuurlijke producten als hout, stro en andere biobased materialen kun je dat bereiken, heeft de universiteit van Yale (Verenigde Staten) samen met PIK in 2020al gepubliceerd in het artikel “buildings as a global carbon sink”. Gebouwen die daarmee gemaakt zijn, kunnen zelfs tijdens hun levensloop meer CO2 opslaan, dan voor productie en gebruik wordt uitgestoten.  Als negentig procent van alle toekomstige gebouwen met natuurlijke materialen worden gebouwd dan kunnen de doelstellingen van Parijs worden gehaald, aldus het onderzoek.

En wat is dan een Makathon?
De Makathon is een variant op de inmiddels bekende term Hackathon, waarbij in dit geval het ‘maken’ centraal staat. Het daadwerkelijk aan de slag gaan geeft studenten meer feeling met het materiaal, dan wanneer je alleen de theorie leest uit een boekje. Het is daarnaast de bedoeling om in zeer korte tijd tot hoge prestaties te komen, ook wel de ‘pressure cooker techniek’ genoemd. In drie dagen werkten zo’n twintig studenten met experts aan technieken waarmee op het gebied van duurzaamheid reuzensprongen kunnen worden gemaakt. Hiermee wordt een begin gemaakt met het verspreiden van nieuwe kennis rondom eeuwenoude bouwmaterialen, die het verschil kunnen maken voor onze toekomst.

Wat kan dit betekenen voor de bouwsector?
De uitdaging voor de bouwsector is om biobased bouwtechnologieën te ontwikkelen en te optimaliseren. Met name het opschalen van de techniek is een uitdaging, die we alleen kunnen bereiken door partnerships. De organisatie wil graag vervolgonderzoek doen naar prototypes die ook op grote schaal kunnen worden ingezet en ook ècht CO2-negatief zijn. Werk jij bij een organisatie die hier aan mee wil werken? Of denk je, dat je als producent, onderzoeker of sponsor bij kan dragen aan onze missie? Dan komen we graag met je in contact.

Contactgegevens:
Anne-Marie Verheijden
Annemarie.verheijden@inholland.nl
Info@1house.nl

Christina Eickmeier & Thomas van Nus
Info@chrith.com

Tekst: Anne-Marie Verheijden
Foto's: Christina Eickmeier
Juni 2022

Het bericht De magische impact van strobouw verscheen eerst op Vakgroep Strobouw.

Mocht u in de tussentijd interesse hebben om Europees gecertificeerd strobalenbouwer te worden, dan kunt u boeken voor de STEP cursus voor 2022 (practica in Centraal Europa) en van jan tot maart 2023 in Portugal.

Het programma, en vooral de leerresultaten van deze ECVET opleiding, worden aangeboden door ASBN (Austrian Straw Bale Network) en bestaat uit theorie (400 uur met alle 8 modules, tweetalig EN/DE online) en praktijk, strobouw- en leemstuc op locatie, gedurende minimaal 20 dagen. Na het afronden van alle modules kunnen de cursisten het schriftelijke en mondelinge examen afleggen om een “gecertificeerd strobalenbouwer” te worden.

STEP kosten

De ZOOM online training compleet (8 eenheden inclusief theorie-beoordeling en deelname-certificaat):
in 10 maandelijkse termijnen @ €170 (€130 voor studenten en werklozen)
of voor het volledige pakket: €1680 (€1300).
De online-training begint in februari 2022, the practica workshops in april 2022.

STEP PRACTICA: U kunt de praktische modules individueel boeken (afhankelijk van uw behoefte) voor €50 (€30) inschrijfkosten per praktische workshop als u de theoriecursus hebt gedaan; voor alleen de praktijkcursus zonder de theorie bedragen de kosten € 100 (€ 50).

Het volledige programma kunt u hier bekijken:

STEP PRACTICE: https://www.strohnatur.at/next-workshops-how-you-can-join-us/

STEP ZOOM: https://baubiologie.at/strohballenbau/step-zoom-online-with-team/

U kunt rechtstreeks reserveren bij Herbert Gruber, Chairman of ASBN: asbn@baubiologie.at

PDF Programma 2022 – 2023

Het bericht STEP: Straw Bale Building Training for European Professionals verscheen eerst op Vakgroep Strobouw.